Praca w orkiestrze - sekcja.

Która sekcja jest silnikiem wielkiego mechanizmu orkiestry? Jaka jest rola lidera, a jaka muzyka tutti? Dlaczego zmieniamy układy sekcji na scenie? ...


Najpierw dla małych... potem dla dużych....;)


Podział Orkiestry


Orkiestra symfoniczna dzieli się na sekcje: Dętą, Smyczkową i Perkusyjną.

Sekcja dęta Dzieli się na instrumenty blaszane i drewniane.

Gdy przychodzicie na koncert i orkiestra zaczyna się stroić, jeden instrument podaje A w europie 442 H. Co to za instrument?



Zacznijmy od początku. Gdy wszyscy muzycy zajmą miejsca na scenie koncertmistrz, pierwszy skrzypek, wstaje. To znak dla pierwszego oboisty, by podać A do strojenia się dla całej orkiestry. Kolejność strojenia poszczególnych sekcji może być różna, w zależności od orkiestry. Po każdej sekcji następuje przerwa i stroi się kolejna sekcja.


Oboista jest liderem sekcji dętej. W sekcji dętej drewnianej mamy zazwyczaj zdublowany instrument gdzie osoba na tak zwanej pierwszej pozycji, gra najczęściej główną linię melodyczną. Skład orkiestry różni się od repertuaru.



...Muzycy zmieniają miejsce w sekcji i na scenie, co odrywa ich od monotonii. Zmieniają też głos, który grają w sekcji i osobę, z którą dzielą pulpit, co daje świeżość i odwodzi ich od rutyny w codziennej pracy...

W sekcji pierwszych skrzypiec liderem jest osoba siedząca przy pierwszym pulpicie. Tak samo dla altówek, wiolonczel i kontrabasów. W dużych orkiestrach, na pierwszym miejscu w sekcji siedzi tak zwany solista a obok niego lider sekcji. Potem kolejno drugi lider i zastępca lidera.


Dlaczego tak wiele osób jest wymienianych i mają przypisane role? Gdy orkiestra w sezonie ma 120-150 koncertów liderzy poszczególnych sekcji się wymieniają. Powoduje to odciążenie lidera głównego, co wpływa na poziom, w jakim orkiestra gra. Dzięki wymianie liderów, osoby te, mają tygodnie projektów, gdzie muszą być maksymalnie skoncentrowane oraz tygodnie, w których odpowiedzialność przejmuje kolega z pulpitu. Czy oznacza to, że w takim projekcie są mnie ważni? - wręcz przeciwnie. Dzięki ich doświadczeniu oraz mniejszej presji, jaką odczuwają, są wielką pomocą dla osoby, która w danym projekcie preprezentuje miejsce lidera.


W orkiestrach, w których grywam, również muzycy tutti zmieniają się miejscami. W niektórych orkiestrach nie ma nawet rozpiski - gdzie kto siedzi w danym tygodniu. Muzycy przychodzą na próbę i wybierają dla siebie wygodne na ten tydzień miejsce. Z kilku lat mojego doświadczenia, oraz po rozmowach ze starszymi liderami muszę powiedzieć, że taka metoda przynosi niewiarygodne efekty. Muzycy zmieniają miejsce w sekcji i na scenie, co odrywa ich od monotonii. Zmieniają też głos, który grają w sekcji i osobę, z którą dzielą pulpit, co daje świeżość i odwodzi ich od rutyny w codziennej pracy, co w zamian podnosi poziom ich zaangażowania w pracę i wpływa na całą pracę orkiestry.



...lider wiolonczel czuje za sobą sekcje, która go prowadzi, daje to wielki efekt dla całej orkiestry...



Kto jest ważny, a kto mniej ważny?


Czy wydaje wam się, że lider gra na wiolonczeli lepiej niż muzyk tutti siedzący na ostatniej wiolonczeli... Jeśli tak jest, to orkiestra nie reprezentuje zbyt dobrego poziomu. Miejsce w orkiestrze nie ma nic wspólnego z umiejętnością gry. Lider ma zupełnie inne zadanie - Oczywiście ważne jest, by grał na najwyższym poziomie, ale przede wszystkim musi mieć osobowość oraz charakter grania tak- by ułatwiać i jednoczyć grę innych członków sekcji. Jego zadaniem nie jest grać najlepiej. Jego zadaniem jest grać tak, by inni grali lepiej. Co to oznacza? Oczywiście, często jego doświadczenie orkiestrowe jest większe niż muzyków tutti. Jest też osobą, która ma doświadczenie sceniczne i przede wszystkim wie, jak to jest grać w każdym miejscu w sekcji. Wbrew pozorom miejsca z przodu sekcji wiolonczel są w pewnym sensie łatwiejsze niż te na końcu sekcji. Dlaczego? Kiedy mamy dwanaście wiolonczel w sekcji, między trzecim a czwartym pulpitem zaczyna powstawać rozbieżność. Czwarty pulpit jest już stosunkowo za daleko od lidera, ale wystarczająco blisko by widzieć całość - swojego lidera, dyrygenta, koncertmistrza itd. Piąty i szósty pulpit nie widzi lidera sekcji zbyt dobrze. Widzi za to osobę w 3 lub 4 pulpicie i na nich opiera swoją grę.


...Gdy wszyscy muzycy zajmą miejsca na scenie koncertmistrz, wstaje. To znak dla pierwszego oboisty, by podać A do strojenia...


Z drugiej strony patrząc, ostatni pulpit jest silnikiem sekcji. Widzi doskonale całą sekcję, a za sobą słyszy najczęściej kontrabasy, które są motorem całej orkiestry. Jeśli ostatni pulpit wiolonczel odbiera i przekazuje energię z kontrabasów do pierwszych pulpitów sekcji, lider wiolonczel czuje za sobą sekcje, która go prowadzi. Daje to wielki efekt dla całej orkiestry. Jeśli orkiestra gra, opierając się na pierwszych pulpitach, które poniekąd, ciągną za sobą sekcje, nic dobrego z tego nie wychodzi.



Koncertmistrz


Koncertmistrz pierwszych skrzypiec ma jeszcze jedno wielkie zadanie. Jest koncertmistrzem całej orkiestry. Jest liderem - to w niego wpatrzone są oczy wszystkich liderów. Orkiestra może praktycznie grać bez dyrygenta, bo ma swojego koncertmistrza.



Współpraca pomiędzy sekcjami jest podstawą budowania orkiestry. W zależności od miejsca na scenie, muzycy różnie się słyszą, z różnej perspektywy widzą dyrygenta. Wszystko to wpływa na synchronizacje, barwę, ekspozycje instrumentów.


Ciekawostka !


Czy wiesz, że orkiestra na przestrzeni wieków zmieniała układ sekcji w orkiestrze? Ze względu na tradycje orkiestrowe, różne układy reprezentowały również poszczególne państwa. Kompozytorzy czasem sami narzucają układ orkiestry, chcąc wydobyć poszczególne instrumenty, barwę...

Ciekawie opisuje ten aspekt Aleksandra Orczykowska w swojej pracy "Ewolucja rozmieszczenia scenicznego orkiestry symfonicznej – od klasycyzmu do współczesności.


Pobierz plik:

uklad orkiestry
Download • 2.86MB

Lub przeczytaj Tutaj (pełną treść artykułu należy pobrać).